We zeiden het al in 2022, toen we het allereerste onderzoek naar menstruatiearmoede in Amsterdam publiceerden, en we zeggen het opnieuw: Data doet ertoe.
Omdat we een paar cruciale vragen over menstruatiearmoede wilden beantwoorden, publiceren we ter gelegenheid van ons vijfde jaar als Neighborhood Feminists een nieuw onderzoek. We wilden met name weten:
- Wat is er veranderd in Amsterdam sinds ons onderzoek uit 2022?
- Hoe ziet menstruatiearmoede in Nederland er daadwerkelijk uit in 2024?
Gezien de piek in de kosten van boodschappen en de druk van de huisvestings- en energiecrises, vermoedden we dat het landelijke percentage van menstruatiearmoede waarschijnlijk hoger lag dan algemeen wordt aangenomen (de meesten gebruikten het onderzoek van Plan International NL uit 2019 met als schatting 10%, oftewel één op de tien personen die menstruatiearmoede ervaart).
In samenwerking met Opinium, het bekroonde onderzoeksbureau, hebben we nu het grootste onderzoek ooit naar menstruatiearmoede in Nederland afgerond, waaraan in totaal 3.547 mensen hebben deelgenomen. Hiervan zijn 991 enquêtes verzameld in Amsterdam, om een sterke vergelijking te kunnen maken met ons kwantitatieve onderzoek uit 2022.
Ons onderzoek, dat liep van 2 juli tot 22 augustus en betrekking had op het hele land, bevestigde helaas onze zorgen: menstruatiearmoede in Nederland komt voor boven en onder de armoedegrens en is niet beperkt tot de grote steden. Het is een hardnekkig en significant probleem, en we hebben ons rapport CODE ROOD genoemd uit urgentie.
Enkele belangrijke bevindingen:
Voor een idee van de omvang:
Maar hoe zit het met Amsterdam?
Hoewel het percentage van menstruatiearmoede in Amsterdam nog steeds boven het landelijke percentage ligt, is deze in twee jaar tijd gehalveerd van 27% naar 14%. Dit geeft de impact en het belang weer van het financiële ondersteuning dat de stad in 2023 beschikbaar heeft gesteld voor de distributie van gratis menstruatieproducten.
Maar wat betekent ‘moeite om te betalen’ eigenlijk in de praktijk voor die 765.000 mensen? Ons onderzoek bouwt voort op eerder onderzoek en bevestigt dat menstruatiearmoede invloed kan hebben op alle aspecten van iemands leven. Hier zijn een paar voorbeelden:
Invloed kan betekenen dat je minder voedsel koopt.
Invloed kan betekenen dat mensen school-, werk- en sociale mogelijkheden mislopen.
Het gaat niet alleen om gemiste kansen, maar ook om de impact op de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Het onderzoek bevat verontrustende bevindingen over schaamte en stress als gevolg van het stigma dat verbonden is aan menstruatie en armoede.
Invloed kan ook betekenen dat je minder effectieve en onveilige alternatieven moet gebruiken.
Het onderzoek onthult ook andere onthutsende bevindingen, zoals het veel voorkomen van zware bloedingen die gepaard gaan met abnormale pijnniveaus, en die aanzienlijke aanpassingen vereisen. Het aantal mensen in Nederland dat zich hiervoor laat behandelen is significant lager dan in andere Europese landen. Dit is zorgwekkend omdat bovengemiddeld hoge bloedingen een indicator kunnen zijn van ernstige en pijnlijke aandoeningen zoals endometriose en PCOS.
De nodige, op feiten gebaseerde oplossingen zijn voorhanden, en ze zijn haalbaar.
De focus moet niet alleen liggen op menstruele toegankelijkheid voor iedereen, maar ook op menstruatievoorlichting en onderzoek – zowel in de publieke als in de private sector. Nationaal en lokaal, met grote en kleine praktische acties.
Zonder moed en toewijding ontstaat er geen wezenlijke verandering. En het is nog moeilijker zonder samenwerking. Daarom nodigen we beleidsmakers, onderzoekers, vrijwilligers, gemeenschapsleiders, vakbondsleden, maatschappelijk werkers en iedereen die geïnteresseerd is uit om het volledige CODE ROOD rapport te lezen. De data is robuust en duidelijk en kan verder onderzoek en beleidsmaatregelen op het gebied van volksgezondheid en armoedebestrijding ondersteunen. Met de aanvullende achtergrondinformatie die wordt geboden, is het een praktische bron die uitgebreid uitlegt wat menstruatiearmoede is en concrete manieren biedt om dit effectief aan te pakken.
CODE ROOD is een dringende oproep tot actie voor gelijkheid, waardigheid en de erkenning dat menstruatie een natuurlijk onderdeel van het leven is – en richt zich ook tot jou, ongeacht wie je bent.
We hebben een vooroplage gedeeld met Liliane Ploumen, oprichter van She Decides en senior adviseur, Bureau Clara Wichmann (en ook nog Voormalig Minister, Tweede Kamerlid, en lijsttrekker PvdA), en menstuatiearmoede pionier en Schots parlementslid Monica Lennon en dit is wat ze te zeggen had:
Hoe pakken we deze kwestie van gelijkheid, waardigheid en volksgezondheid samen aan?
Download het volledige onderzoeksrapport
Klik op de pdf hieronder om ons volledige rapport te bekijken en een diepere blik te werpen op de gegevens en de acties die we aanbevelen op nationaal en gemeentelijk niveau, voor de overheid, bedrijven, openbare scholen, universiteiten – en voor jou.
Download 2-pagina
Voor een beknopt overzicht, bekijk de downloadbare 2-pagina samenvatting.
