Femicide is het doden van een vrouw of meisje omdat zij een vrouw is. Het komt voor in alle lagen van de samenleving, ongeacht afkomst, opleidingsniveau of religie. Femicide is niet zomaar een moord, maar gendergerelateerd geweld dat geworteld is in patriarchale machtsstructuren. 

In de bespreking van femicide is het van belang te erkennen dat dergelijke misdrijven ingebed zijn in bredere, systemische en politieke structuren. Om die reden gebruiken we ook de term feminicide, gemunt door de Mexicaanse antropologe en feministe Marcela Lagarde, die wijst op de rol van sociale structuren en het tekortschieten van de staat in het beschermen van vrouwen en het aanpakken van geweld tegen hen.

Neighborhood Feminists gebruikt beide termen door elkaar; wij vinden het belangrijk om zowel het gendergerelateerde karakter van deze misdrijven als de bredere context te benadrukken, zodat we het probleem zo effectief mogelijk kunnen aanpakken.

Waarom is dit belangrijk?

Woorden doen ertoe. Door deze vorm van geweld als femicide of feminicide te benoemen, wordt onderstreept dat het géén ‘misdaad uit passie’, ‘familietragedie’ of ‘relatiedrama’ is—termen die de media helaas nog vaak gebruiken. Feminicide is structureel geweld tegen vrouwen, geworteld in genderongelijkheid die in onze samenleving mogelijk wordt gemaakt door patriarchale normen en het gebrek aan effectieve maatregelen op staatsniveau. Het benoemen ervan maakt het motief en de patronen zichtbaar.

Femicide in Nederland

Sommigen zien Nederland als een vooruitstrevend land waar gendergelijkheid grotendeels is bereikt. In werkelijkheid is Nederland echter terrein blijven verliezen en is het 15 plaatsen gezakt naar positie 43 op de Global Gender Gap Index 2025 van het World Economic Forum. 

De cijfers over vrouwenmoorden in Nederland vormen een harde confrontatie met het verschil tussen de werkelijkheid en de heersende perceptie daarvan. Volgens officiële moordcijfers van het CBS worden er in Nederland jaarlijks ongeveer 40 vrouwen vermoord, wat betekent dat er elke 8 dagen een vrouw wordt vermoord. Dit ligt hoger dan in verschillende andere Europese landen.

Hoewel het rapport van Eurostat, het Europees Bureau voor de grondrechten (FRA) en het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE) over gendergerelateerd geweld voor 2025 nog niet is gepubliceerd, onderstreepte hun rapport voor 2024 aanhoudende, significante patronen in Nederland:

  • 41% van alle vrouwen heeft ooit in haar leven te maken gehad met fysiek en/of sekueelgeweld. Voor 7% was het geweld structureel.
  • 1 op de 3 vrouwen heeft in haar leven te maken gehad met seksueel geweld.
  • Bijna 1 op de 6 vrouwen in Nederland heeft te maken gehad met fysiek en/of seksueel geweld door een intieme (ex-) partner.
  • 1 op de 3 vrouwen heeft te maken gehad met psychisch geweld door een intieme (ex-) partner.
  • 1 op de 5 vrouwen heeft in haar leven te maken gehad met fysiek en/of seksueel huiselijk geweld.
  • Meer dan een kwart van de vrouwen heeft sinds hun vijftiende te maken gehad met seksueel geweld door iemand anders dan een intieme partner.
  • 1 op de 14 vrouwen in Nederland is sinds haar vijftiende verkracht door iemand die niet een intieme partner was.
  • 1 op de 5 vrowuen heeft te maken gehad met stalking. .
  • Meer dan 40% van de vrouwen in Nederland heeft in haar leven te maken gehad met seksuele intimidatie op het werk. 

Belangrijk om op te merken: femicide is geen immigratiekwestie. Vrouwen worden voornamelijk vermoord door mensen uit hun naaste omgeving. In Nederland wordt 54% van de vrouwen door een (ex-)partner om het leven gebracht, en 20% door een ander familielid. Het laat zien hoe stevig dit probleem in onze samenleving geworteld is, zowel hier als in andere landen.

In juli 2025, nadat twee vrouwen kort na elkaar waren vermoord – een 39-jarige vrouw die door haar ex-partner in Gouda werd neergeschoten en een 38-jarige vrouw die naar verluidt door haar vriend in Vlijmen werd vermoord – vond in Rotterdam een Femicide March plaats, waaraan meer dan 1.000 mensen deelnamen. Aangevoerd door de activistische groep Dolle Mina, de deelnemers een wettelijke erkenning van femicide, sterkere bescherming van vrouwen en diepgaande structurele veranderingen eisden.

In augustus leidde de moord op de 17-jarige Lisa in Duivendrecht, die ’s avonds op de fiets naar huis reed, tot grote verontwaardiging. Dit bracht eens te meer aan het licht dat vrouwen zich in de openbare ruimte vaak onveilig voelen. Als reactie hierop lanceerden activisten onder leiding van Danique de Jong de grassroots-campagne “Wij eisen de nacht op”, die zich snel over het hele land verspreidde en meer dan  500.000 euro opbracht. De crowdfunding werd gebruikt om op billboards, digitale schermen en snelwegborden in het hele land opvallende grafische boodschappen te plaatsen, zoals “Laat vrouwen veilig thuiskomen”. Uitgaansgelegenheden, gemeenten, feministische groeperingen en duizenden burgers sloten zich aan, waardoor de zichtbaarheid van de campagne aanzienlijk toenam. 

De boodschap was helder: de Nederlandse samenleving tolereert de onveilige situatie voor vrouwen niet langer en vraagt gezamenlijk om structurele maatregelen ter voorkoming van femicide.

Wat doet de Nederlandse regering momenteel aan femicide?

Vanaf juni 2024 richt de Nederlandse regering zich op de aanpak van femicide met het actieplan ‘Stop Femicide!’. Dit plan richt zich op het voorkomen van dodelijk geweld tegen vrouwen door vroegtijdige herkenning van waarschuwingssignalen, verbetering van interventies, versterking van professionele training en uitbreiding van onderzoek en gegevensverzameling. Het actieplan, dat in het parlement is aangenomen (ondanks bezwaren van de extreemrechtse partijen FvD en PVV), benadrukt de noodzaak van gecoördineerde actie tussen politie, justitie, sociale diensten, gemeenten en nabestaanden. Het sluit ook aan bij EU-richtlijnen inzake de bestrijding van geweld tegen vrouwen. 

Na oproepen om het fenomeen strafbaar te stellen – en kritiek van onder meer Amnesty International – kondigde de regering in oktober 2024 aan dat zij een wetsvoorstel zou indienen om psychologisch geweld strafbaar te stellen. Dit omvat onder meer dwang en intieme terreur, beide erkende belangrijke risicofactoren voor femicide.

Het actieplan is echter niet wettelijk bindend. Bovendien bestaat er in Nederland nog steeds geen formele wettelijke definitie van femicide. Dit betekent dat elke vorm van femicide wordt vervolgd op grond van de algemene wetgeving inzake moord, in plaats van als een aparte vorm van geweld, wat van invloed is op de strafmaat. 

Er is ook geen centraal nationaal orgaan dat verantwoordelijk is voor de coördinatie van de preventie van femicide. Maatschappelijke organisaties hebben gewezen op aanhoudende problemen als gevolg van gefragmenteerde gegevensverzameling, verschillen in gemeentelijk beleid en onvoldoende structurele financiering, onder meer voor opvangcentra. Daarom benadrukken Nederlandse deskundigen, activisten en het CEDAW‑Network, een coalitie van vrouwenrechtenorganisaties, dat het plan “Stop Femicide” alleen maar problemen aan de kaak stelt en geen daadwerkelijke inhoudelijke verandering teweegbrengt. 

Zonder systematisch lering te trekken uit eerdere gevallen, structurele financiering, nationale coördinatie, gerichte preventie, en een wettelijke definitie die femicide benoemt voor wat het is, wordt de terugdringing van femicide vertraagd of zelfs onmogelijk gemaakt. Hoewel Nederland stappen heeft gezet om femicide aan te pakken, betekent de afhankelijkheid van een genderneutraal, niet-bindend en ondergefinancierd kader dat vrouwen onvoldoende beschermd blijven. Wat we niet benoemen, kunnen we niet voorkomen.

Elke acht dagen sterft een vrouw door geweld. Dit vraagt om directe, afdwingbare maatregelen om femicide te stoppen.

Wat kunnen we hieraan doen?

Er zijn verschillende maatregelen die we als individuen en als samenleving al kunnen en moeten nemen om dit probleem aan te pakken.  

Individueel niveau 

We kunnen onszelf beter informeren over vrouwenmoord en leren signalen van gevaar eerder op te merken, om zo geweld tegen vrouwen en vrouwenmoord tegen te gaan.

Signalen kunnen onder andere zijn:

  • controlerend gedrag; 
  • bedreiging, intimidatie, isolatie; 
  • escalerend partnergeweld; en
  • pogingen om bewegingen te volgen of te controleren. 

Mensen in de nabijheid van het slachtoffer kunnen signalen zien zoals veranderend gedrag of isolatie, wat kan duiden op een ongezonde situatie die kan escaleren. Het is belangrijk om op dergelijke patronen te letten, omdat vroegtijdige herkenning levens kan redden.

Daarom is het ook belangrijk dat we open met elkaar praten en niet aarzelen om moeilijke gesprekken te voeren met een vriend of familielid die zich mogelijk in een onveilige situatie bevindt.

Hieronder vindt u enkele aanvullende bronnen over huiselijk geweld en femicide.

Maatschappelijk niveau

Act4respect versterkt de realiteit: ondanks dat vrouwen in Nederland meer rechten hebben gekregen, veranderen normen en waarden niet altijd mee. Ze leggen uit dat de huidige berichtgeving in de media over vrouwenmoord in Nederland vaak gendergerelateerde normen versterkt, waarbij de mannelijke dader in een milder daglicht wordt gesteld, terwijl de moord op de vrouw onderbelicht blijft en haar waarde voor de samenleving wordt beperkt tot voornamelijk moederschap of huwelijk. We hebben meer en betere media-aandacht nodig. De media en het publieke debat moeten femicide onder de aandacht brengen en schadelijke genderstereotypen, die leiden tot gendergerelateerd geweld, veroordelen.

Genderrollen spelen een centrale rol in het ontstaan van misbruik en feminicide. Femicide wordt vaak ingezet om een vermeend verlies aan  mannelijkheid te herstellen  en traditionele gendernormen te handhaven. Act4Respect pleit voor effectieve preventie, waaronder het aanpakken van de heersende gendernormen onder jongeren.

We moeten schadelijke genderstereotypen en onderdrukkende normen doorbreken en onderwijs bieden die gezonde relaties en mannelijkheid bevordert. Vooral met de toename van online misbruik en vrouwenhaat speelt onderwijs een cruciale rol bij het voorkomen van vrouwenmoord.

Om dit te bereiken hebben we beter beleid nodig. 

  • Nederland heeft behoefte aan een wettelijke definitie van femicide en een speciaal register voor systematische registratie, analyse en gerichte beleidsmaatregelen. 
  • Psychologisch geweld moet expliciet strafbaar zijn en met spoed worden aangepakt.
  • De regering moet een centraal orgaan/nationale coördinatie voor femicide oprichten met gegarandeerde financiering om een consistente uitvoering in alle gemeenten en provincies te waarborgen. 
  • We hebben aanzienlijk meer financiering nodig voor middelen, van opvangcentra voor slachtoffers van huiselijk geweld (waarvan er momenteel veel te weinig zijn) tot herstelprogramma’s, om ervoor te zorgen dat vrouwen die aan geweld ontsnappen, ergens terecht kunnen.
  • We hebben ook betere onderwijsinitiatieven en beleidsmaatregelen nodig. Het huidige beleid laat de inhoud van het onderwijs over aan de individuele school en gemeente, maar dit is niet voldoende om de explosieve toename van giftige gendernormen tegen te gaan of femicide te voorkomen.

Femicide is diep geworteld in het systeem. Het is het extreme resultaat van een seksistische, vrouwonvriendelijke patriarchale cultuur. Door vrouwen niet te beschermen en het geweld tegen hen niet aan te pakken, zorgen het huidige beleid en de reacties van de overheid ervoor dat dit geweld blijft voortduren. 

Maar samen kunnen wij femicide voorkomen.

Hulpbronnen

Spreek met iemand

Als je hulp nodig hebt, je onveilig voelt of je zorgen maakt over iemand in je omgeving, kun je contact opnemen met: 

  • Veilig Thuis: Nationale hulplijn voor huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling (Nederlands; Engelse ondersteuning mogelijk)
  • Stichting Home Empowerment (SHE): hulp bij huiselijk geweld en juridisch advies (Engelse ondersteuning)
    • Tel: 020-846-99-43 | 06-38327893
    • website 
  • MIND Helpline: biedt hulp, advies en informatie bij psychische en sociale problemen (Nederlands; Engelse ondersteuning mogelijk)

Opvang en overige ondersteuning

Educatieve hulpmiddelen

Sterk Huis: informatie over huiselijk geweld en een lijst met 12 rode vlaggen (in het Nederlands, vertaling mogelijk)

Act4Respect: e-learning/training & G-woord training – aandacht voor gender om geweld te voorkomen. Stereotype normen over mannelijkheid en vrouwelijkheid leiden vaak tot intimidatie en geweld. Ontdek in deze cursus hoe je gendergerelateerd geweld kunt helpen voorkomen. Voor professionals die met jongeren werken in de jeugdzorg, gezondheidszorg of het onderwijs.

Bronnen

Engels

EU Gender-Based Violence Survey
Dutch CEDAW Network: Shadow Report on Istanbul Convention
GREVIO: Evaluation Report on Istanbul Convention
NL Times: Femicide in the Netherlands
NL Times: nightlife and safety
OBCT
RAND: The femicide crisis

Nederlands

Amnesty International: Femicide not legally recognized in the Netherlands
Act4Respect article
Act4Respect gender norms and violence among youth
CBS
Rijksoverheid: Stop Femicide Actieplan
Rijksoverheid: Psychological violence
Tweede Kamer: Aanpak stalking